Bu kitab oxucunu bir cinayət işinin passiv müşahidəçisinə yox, qərar verən tərəfə çevirən psixoloji detektivdir. Hadisə adi bir polis protokolundan başlayır: gənc ana Elena hamamda qan içində tapılır, rəsmi versiya intihardır. Lakin onun həyatının və ailəsinin dərinliklərinə girdikcə aydın olur ki, bu ölümün arxasında elə suallar dayanır ki, heç bir “sadə cavab”a sığmır. Oxucu hər səhifədə sübutlarla üz-üzə qalır, fikrini dəyişir, tərəf tutur, şübhələnir və yenidən başlayır.
Süjetin mərkəzində üç böyük sirr dayanır: Elenanın intiharı doğrudanmı onun öz seçimi idi, yoxsa görünməyən bir planın nəticəsi idi? Uşağın ölüm tarixi olan 12.10 sadəcə təsadüf idimi, yoxsa hansısa ritualların, gizli inancların diktə etdiyi bir “seçilmiş gün” idi? Antikoaqulyant dərmanları ilə hemofiliya kimi təhlükəli xəstəliyin “təsadüfən” kəsişməsi tibbi səhv idimi, yoxsa soyuqqanlı hesablanmış bir cinayət mexanizmi? Bu üç sual kitab boyu bir-birinə dolaşaraq oxucunu həm psixoloji, həm etik, həm də məntiqi seçimlər qarşısında qoyur.
Hekayə yalnız hadisənin özündən deyil, onu danışan insanlardan ibarətdir. Elenanın həyatı və ölümü dörd fərqli şahidin dili ilə açılır: qonşu gündəlik münaqişələri, qapı çırpıntılarını və gecə yarısı səslərini danışır, təmizlikçi evin içində gördüyü qan izlərini, yara yerlərini və az qala öz-özünə yer dəyişmiş kimi görünən muskaları təsvir edir, Elena ilə böyümüş dostu və ya bacısı onun qısqanclıq, günahkarlıq və ümidsizlik arasında qalan psixoloji vəziyyətini açır, həkim isə hemofiliya, qan durulducular və “sadə tibbi prosedur” adı altında gizlənə biləcək təhlükələri izah edir . Hər biri eyni hadisəyə baxır, amma başqa həqiqət görür.
Kitabın sübutları sanki oxucu üçün qurulmuş xüsusi bir oyun meydanıdır. Kart tarixçəsində eyni gün həm xəstəxana tərəfdəki kafe, həm də yaxınlıqdakı mağaza görünür – bu, gizli həkim görüşünə işarədir, yoxsa gündəlik alış-verişin təsadüfi üst-üstə düşməsi? Ev planında hamama aparan yol, qapıların açıq-bağlı vəziyyəti, kimin nə vaxt girib-çıxdığına dair xırda, amma həlledici detallar göstərilir – Elena özünü qapadıb, yoxsa kimsə evdən sakitcə uzaqlaşıb? Evdə tapılan muska isə həm Elenanı günahkar kimi göstərir, həm də kənardan sonradan qoyulmuş “iz” təsiri bağışlayır . Hər fakt iki və ya üç fərqli şəkildə yozula bilir, oxucu məcbur olur ki, yalnız bir versiyanı deyil, bir neçə mümkün izahı eyni anda ağlında saxlasın.
Bu kitabın ruhu “bir neçə mümkün açıqlama” ideyasına söykənir . Sonda müəllif oxucuya yekun “rəsmi cavab” vermir, əksinə, hər bir sual üçün məntiqli, daxili cəhətdən tam oturan, lakin bir-birinə zidd ssenarilər təqdim edir. Bəzi izahlarda Elena manipulyasiyanın qurbanı, digərlərində isə həm özünün, həm də ətrafındakıların taleyini dəyişən aktiv oyunçu kimi görünür. Oxucu son səhifəni bağlayanda hiss edir ki, qərar vermək üçün kifayət qədər dəlil var, amma tam əminlik üçün heç vaxt yetərincə sübut olmayacaq.
“12.10 Tarixli Sirr” detektiv ədəbiyyatını sevən, psixoloji dərinlik axtaran, tibbi və məişət detallarından zövq alan, eləcə də mübahisə etməyi, müzakirə aparmağı sevən oxucular üçün yazılıb. Burada personajların gündəlik danışığı, məhəllə atmosferi, ailədaxili gərginliklər təbii və inandırıcı şəkildə təqdim olunur, hər dialoq həm xarakteri açır, həm də yeni sual doğurur . Kitab yalnız bir ailənin faciəsini deyil, həm də “həqiqət” deyilən anlayışın necə parçalandığını, hər kəsin yaddaşında və vicdanında necə fərqli şəkil aldığını göstərir. Oxucu üçün son sual belə səslənir: həqiqəti tapmaq üçün nə qədər sübut kifayətdir və bəzən “bilmirəm” demək, bəlkə də, yeganə vicdanlı cavabdır?
